Tôi là dân tài chính. Gần hai mươi năm, tôi sống với những bảng cân đối kế toán, những con số phải khớp tới từng đồng. Nghề dạy tôi một thói quen: cái gì cũng phải định giá được, phải ghi được vào sổ.
Vậy mà tài sản lớn nhất đời tôi lại không nằm ở bất kỳ dòng nào trong sổ sách.
Nó là những con người. Là người khách năm xưa tin tôi khi tôi còn chưa có gì trong tay. Là người chị trong cộng đồng sẵn sàng nhấc máy lúc mười giờ đêm khi tôi rối. Là những mối quan hệ đã đưa doanh nghiệp non trẻ của tôi ký được hợp đồng đầu tiên với một tập đoàn lớn — thứ mà không một chiến dịch quảng cáo nào mua nổi.
Trong cả một sự nghiệp, tôi dần hiểu ra, mối quan hệ không phải thứ bạn “có thêm” bên lề công việc. Nó là nền móng. Và nó là trụ cột mà tôi muốn nói với bạn hôm nay.
Trên Bản đồ cuộc đời, sức khỏe là số 1, mối quan hệ là số bị nhân!
Tôi hay dùng một khung để soi lại đời mình, gọi là Bản đồ cuộc đời — ba trụ là Sức khỏe – Tài chính – Mối quan hệ. Một cuộc đời rực rỡ không phải là một trụ cao chót vót còn hai trụ kia đổ. Nó là ba trụ cùng sáng.
Nhưng ba trụ ấy không đứng ngang vai theo cùng một kiểu. Sức khỏe là số 1 — hiểu đúng theo nghĩa con số. Có sức khỏe là có tất cả. Mọi thứ còn lại — tiền bạc, sự nghiệp, danh vọng, cả những mối quan hệ đẹp nhất — chỉ là những số 0 đứng phía sau. Có số 1 ở đầu, mỗi số 0 làm giá trị lớn thêm gấp bội. Mất số 1, thì dù bạn gom được bao nhiêu số 0 đi nữa, tất cả cũng chỉ còn là con số không. Sức khỏe là nền của sự sống — chỗ này tôi không bao giờ đặt lên bàn cân.
Nhưng khi bước vào kinh doanh và sự nghiệp, có một con số đóng vai trò rất khác, mối quan hệ là số bị nhân. Chuyên môn của bạn, vốn liếng của bạn, cả những công cụ hiện đại nhất bạn cầm trong tay — tất cả đều đang chờ được nhân lên bởi mạng lưới quan hệ mà bạn có. Và phép nhân ấy có một mặt nghiệt ngã, nếu mối quan hệ bằng 0, thì mọi thứ nhân với 0 vẫn ra 0. Đó là lý do, trên bản đồ sự nghiệp, đây là trụ tôi buộc mình chăm kỹ nhất — và cũng là điều tôi muốn kể với bạn hôm nay.
Nói ngắn gọn, với đời người, sức khỏe là con số 1 không gì thay được; còn với sự nghiệp, mối quan hệ là con số nhân mọi thứ khác lên — hoặc xoá sạch chúng về không.
Quan hệ là “số bị nhân” — mọi thứ khác nhân với 0 vẫn là 0
Người thầy của tôi trong hành trình chuyển đổi số — thầy Phạm Thành Long — có một cách nói làm tôi nhớ mãi: “trong đời một người, thứ đáng để nhân lên nhất không phải tiền, mà là quan hệ”.
Hãy hình dung như một phép nhân. Chuyên môn của bạn là một con số. Công cụ bạn dùng — kể cả trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đại nhất — là một con số. Nhưng nếu đem tất cả nhân với một mạng lưới quan hệ bằng không, thì kết quả vẫn hoàn không.
Một người trẻ có thể điều khiển AI cực giỏi. Nhưng nếu chưa ai biết đến, chưa ai tin, thì tài năng ấy nhân với con số không vẫn là con số không. Ngược lại, một người đã dệt được hàng trăm mối quan hệ thật — bằng nhiều năm ròng — thì mỗi năng lực mới họ học được đều được nhân lên qua tấm lưới ấy.
Tôi thấm điều này vì tôi đã sống cả hai đầu. Thời còn ngồi bàn giấy cơ quan, tôi giỏi nghề nhưng thế giới của tôi bé bằng căn phòng làm việc. Khi bước ra, đứng vào một cộng đồng doanh nhân, cùng chuyên môn ấy bỗng nhân lên gấp nhiều lần — chỉ vì đã có người để trao nó đi.
Thứ không mua được bằng tiền, chỉ dệt được bằng thời gian
Nếu quan hệ quý đến thế, sao không ai bán nó? Vì nó không có phím tắt.
Một mối quan hệ chất lượng được dệt bằng ba năm, năm năm, mười năm. Bằng những buổi gặp 1-2-1 — ngôn từ riêng của BNI có nghĩa là “ngồi riêng với nhau để thật sự hiểu nhau”, bằng những buổi sáng tinh mơ dậy từ bốn năm giờ sáng cho kịp một cuộc hẹn, để được 60 giây giới thiệu đầu tiên và bằng vô số Refferal trao đi mà không tính toán sẽ nhận lại được gì.
Tôi biết điều đó bằng chính đôi chân mình. Trong cộng đồng doanh nhân đó, tôi đã có cơ hội được học tập gần như trọn trách nhiệm và vai trò, từ Tổng thư ký, lên Phó Chủ tịch, rồi Chủ tịch, và bây giờ là nhận vai trò Trưởng ban Định hướng Thành viên. Chỉ hai thôi. Mỗi vai trò ấy, bóc đến tận cùng, không phải là một chức danh. Nó là hàng trăm giờ ngồi đối diện từng con người, nghe từng câu chuyện, và bắc từng nhịp cầu kết nối, trong nước có, bạn bè quốc tế có, đổi lại là những tấm chân tình!
Không một dòng lệnh nào, không một khoản chi nào đẻ ra được thứ tài sản đó. Nó chỉ lớn lên theo cách duy nhất, GIVER GAINS – Cho là Nhận, kiên nhẫn, bền bỉ và thật lòng.
Đây cũng là lý do tôi tin vào một nguyên tắc rất cũ mà rất đúng – muốn nhận, hãy cho đi trước. Người cho đi nhiều nhất trong một cộng đồng, về lâu dài, luôn là người nhận lại nhiều nhất. Không phải vì họ tính toán, mà chính vì họ không tính toán.
Bài học đắt giá – quan hệ bền không nằm ở tình thân, mà ở sự minh bạch
Tôi sẽ không kể cho bạn một câu chuyện màu hồng. Vì tôi từng trả học phí rất đắt cho bài học lớn nhất về quan hệ.
Đã có lần tôi bước vào một dự án góp vốn cùng những người tôi quý, tôi tin. Chúng tôi tin nhau tới mức… quên làm cho rõ ràng. Cam kết trách nhiệm, phân chia quyền lợi, ai làm gì khi rủi ro xảy ra — tất cả để trong đầu, trong tình cảm, chứ không đặt lên bàn cho minh bạch. Rồi rủi ro đến thật. Và khi nó đến, chúng tôi mới nhận ra: không còn tiếng nói chung, không ngồi lại được với nhau.
Bài học ấy đổi cả cách tôi làm nghề. Tôi hiểu ra một điều nghe có vẻ nghịch lý “quan hệ bền vững không được giữ bằng sự nể nang, mà bằng sự rõ ràng”. Càng thân, càng phải minh bạch. Một thỏa thuận sòng phẳng, viết ra tử tế, không giết chết tình cảm — nó bảo vệ tình cảm.
Từ đó, tôi gói cách sống của mình trong ba chữ “Tâm – Trí – Tín”. Có Tâm để cho đi thật lòng. Có Trí để làm cho đúng. Và có Tín — giữ chữ tín tới từng dấu phẩy — để mối quan hệ nào đã dựng thì đứng được qua giông bão, chứ không chỉ đẹp lúc trời yên.
Vì sao tôi chọn một cộng đồng có kỷ luật để nuôi quan hệ
Quan hệ tự phát thì ai cũng có. Nhưng quan hệ chất lượng, đủ sâu để cùng nhau làm ăn lớn, thì cần một môi trường có kỷ luật để nảy nở.
Với tôi hiện nay, môi trường ấy là BNI THANGLONG Chapter — chapter của tôi trong BNI (Business Network International — tổ chức kết nối doanh nhân toàn cầu). Tôi quý nó không phải vì nó cho tôi danh thiếp, mà vì nó buộc tôi vào một kỷ luật của sự tử tế: gặp nhau đều đặn, chủ động trao cơ hội kinh doanh cho người khác, và xây những nhóm hợp lực (Power Team — nhóm các ngành bổ trợ nhau để cùng phục vụ một khách hàng).
Ở đó, “cho đi trước” không còn là một câu khẩu hiệu treo tường. Nó là việc bạn làm mỗi tuần. Và chính cái kỷ luật ấy biến những cái bắt tay xã giao thành mối quan hệ đủ tin để giao cho nhau cả hợp đồng, cả uy tín. Đó là nơi tôi đã tận mắt thấy một mạng lưới, xây bằng sự cho đi kiên nhẫn, quay lại nâng đỡ chính người xây nó.
Thời của AI – Công cụ giúp tôi không đánh rơi một ai
Có người hỏi tôi, thời buổi ai cũng nói về AI, quan hệ con người liệu có còn quan trọng? Tôi nghĩ ngược lại — nó càng quan trọng hơn!
Vì AI không đi uống cà phê thay tôi. Nó không nắm tay một người bạn đang khủng hoảng. Cái nó làm được, và làm rất giỏi, là một việc khác – giúp tôi không đánh rơi một ai.
Là người của hàng trăm mối quan hệ, tôi từng day dứt vì trí nhớ có hạn — quên mất con của khách tên gì, quên lần trước chị ấy trăn trở điều gì. Giờ tôi để một “bộ não thứ hai” (một kho ghi nhớ số hóa) giữ giúp những điều nhỏ mà quý ấy. Nhờ vậy, mỗi lần gặp lại một người, tôi gặp họ như một con người cụ thể, chứ không phải một cái tên mờ nhạt.
AI không tạo ra tấm lưới quan hệ của bạn. Tấm lưới ấy là của riêng bạn, dệt bằng cả đời. AI chỉ giúp bạn giữ nó bền hơn, và trân trọng từng sợi trong đó hơn.
Nếu bạn cũng tin mối quan hệ là gốc
Nếu đọc đến đây bạn gật đầu, thì có lẽ bạn với tôi cùng một niềm tin! Sự nghiệp bền không dựng trên những cú chốt đơn nhanh, mà trên những con người ở lại với ta lâu dài.
Tôi vẫn đang đi trên hành trình đó mỗi ngày — vừa làm nghề, vừa học cách cho đi tử tế hơn và minh bạch hơn. Nếu bạn muốn đi cùng, hãy theo dõi nhân hiệu của tôi tại nguyenthivietha.com và tham gia Cộng đồng Thịnh vượng — nơi tôi chia sẻ thành thật cách mình xây dựng cả ba trụ Sức khỏe – Tài chính – Mối quan hệ. Còn nếu bạn muốn một cuộc trò chuyện riêng, cứ nhắn cho tôi. Với tôi, một mối quan hệ mới luôn bắt đầu từ một lần thật lòng ngồi xuống với nhau.
Đọc thêm trong cụm bài này
- Bộ não thứ hai với AI: đừng để 20 năm chuyên môn bốc hơi sau một đám tang
- Vận hành doanh nghiệp bằng AI: một người làm việc như cả một đội nhóm
- Bất tử tri thức: vì sao mỗi chuyên gia cần một bộ não thứ hai
- Kỷ luật với AI: vì sao AI tưởng thưởng kẻ bền bỉ, không phải người thông minh nhất
- Giữ uy tín khi dùng AI: đừng để một câu “ảo giác AI” đốt trụi cả đời gây dựng
Về tác giả
Nguyễn Thị Việt Hà — Chuyên gia tài chính kế toán hơn 20 năm kinh nghiệm; Cử nhân Luật (ĐH Luật Hà Nội), Thạc sĩ Quản lý Kinh tế; Chứng chỉ hành nghề về Thuế của Bộ Tài chính; Chứng chỉ Điều hành tour du lịch Quốc tế; Chủ tịch NK10 của BNI THANGLONG Chapter. Nhà sáng lập hệ sinh thái Holi Wellness Travel / HoliTours / SmartFin. Chị theo đuổi triết lý sống cân bằng ba trụ Bản đồ cuộc đời là Sức khỏe – Tài chính – Mối quan hệ, với giá trị lõi Tâm – Trí – Tín.