Nhật ký Go Long or Go Home — nơi tôi ghi lại những điều học được trên một hành trình đi dài của thầy tôi, người thầy tôi luôn kính trọng — thầy Phạm Thành Long. Mỗi kỳ nhật ký dừng chân của thầy ở một địa điểm, đều để lại cho chúng tôi một bài học sâu sắc. Kỳ này, điểm dừng chân là một ngôi chùa hơn nghìn ba trăm năm tuổi ở Tây An.
Có những bài học mọi người đăng ký đi học chỉ vì muốn nghe thêm vài “chiêu” bán hàng, nhưng chúng tôi thì khác. Chúng tôi vào học rồi bước ra với cảm giác vừa được ai đó bật một công tắc ở tận đáy lòng. Những buổi học của chúng tôi là như thế. Nó không mở đầu bằng phễu, bằng quảng cáo, bằng chốt sale. Nó mở đầu bằng một câu mà rất nhiều người trong chúng ta đã nghe cả trăm lần mà chưa từng thật sự nghe:
“Quán Tự Tại Bồ Tát, hành thâm Bát Nhã Ba La Mật Đa…”
Và tôi muốn kể lại câu chuyện, câu chuyện khởi từ một nơi rất hợp với nó: Tháp Đại Nhạn, trong khuôn viên chùa Đại Từ Ân ở Tây An (Trung Quốc) — thành Trường An xưa.
Điểm dừng chân, nơi một người đi mười bảy năm rồi ngồi xuống dịch kinh
Bạn hẳn còn nhớ Đường Tăng trong Tây Du Ký. Nhưng Đường Tăng không phải nhân vật hư cấu. Ngoài đời, ngài là Huyền Trang — một nhà sư có thật của thế kỷ thứ 7. Ngài rời Trường An, đi bộ và đi ngựa hàng chục nghìn cây số sang tận Ấn Độ để thỉnh kinh, rồi năm 645 trở về, mang theo 657 bộ kinh bằng tiếng Phạn, cùng 7 pho tượng Phật và 150 viên xá lợi.
Điều tôi ít để ý trước đây là, chuyến đi không kết thúc khi ngài về tới cổng thành. Về rồi, ngài mới bắt đầu phần việc khó nhằn nhất — ngồi xuống dịch cả kho kinh ấy từ tiếng Phạn sang chữ Hán. Tháp Đại Nhạn được dựng năm 652, chính là để lưu giữ những bản kinh đó. Một con người đi mười bảy năm, rồi ngồi lại thêm gần hai chục năm nữa cặm cụi làm cho trọn.
Đứng dưới một ngôi tháp như thế — dù là đứng thật hay đứng bằng trí tưởng tượng qua những tấm ảnh — tôi thấy nó nói hộ mình đúng cái điều mà câu Tâm Kinh kia muốn dạy. Tôi xin tách từng chữ ra, đặt xuống, rồi hỏi: nó liên quan gì đến việc bạn và tôi đang xây dựng cơ nghiệp của mình?
Quán – Tự – Tại, học cách “có mặt” trước khi học cách “kiếm tiền”
Quán không phải là nhìn. Quán là khả năng xem xét, quan sát, chiêm nghiệm, học hỏi. Là dừng lại đủ lâu để thật sự thấy — thấy thị trường, thấy đối thủ, thấy chính mình.
Tự là tự mình, chính mình. Tại là hiện hữu, có mặt. Ghép lại, Tự Tại chính là tự do — thứ tự do đến từ bên trong, không ai ban cho, không ai lấy đi được. Quán Thế Âm Bồ Tát được gọi là Quán Tự Tại vì Ngài thấu suốt, và vì thấu suốt nên có chí hướng, nên tự tại giữa mọi giông bão.
Tôi ghi vội một câu vào lề giấy hôm ấy, “Hiểu được mới đạt được tự do”.
Áp vào đời làm ăn của mình, tôi giật mình. Bao nhiêu lần tôi chạy như con thoi mà chưa từng quán — chưa từng ngồi xuống hiểu rõ mình đang ở đâu, khách của mình là ai, mình thật sự muốn gì? Sau gần hai mươi năm trong nghề tài chính, kế toán, đi qua không ít dự án lớn nhỏ, tôi càng thấm, người tự tại trong kinh doanh không phải người nhiều tiền nhất, mà là người hiểu nhiều nhất, và vì hiểu nên không còn bị nỗi sợ dẫn dắt.
Hành Thâm, đi đến tận cùng, đừng chuồn chuồn chạm mặt nước rồi bỏ đi.
Hành là làm, nhưng không phải làm cho có. Là làm sâu, dám đối mặt, đối chọi. Thâm là sâu sắc, thâm sâu, không hời hợt, đi đến tận cùng. Ghép lại, Hành Thâm dịch sang ngôn ngữ kinh doanh chính là, hiểu rõ khách hàng đến tận cùng.
Không phải biết họ bao nhiêu tuổi, ở đâu. Mà là chạm được vào nỗi đau thật, khát khao thật, câu chuyện thật của họ. Phần lớn chúng ta bán hàng ở tầng “chạm mặt nước”, vài dòng chân dung khách hàng cho có. Người đi xa được là người dám lặn xuống đáy.
Và tôi tin hành thâm không dừng ở công việc. Nó là một cách sống. Một người không thật lòng thấu hiểu nổi chồng, vợ, con, bố mẹ mình thì rất khó thấu hiểu một khách hàng xa lạ. Bạn có để ý không, kỹ năng lắng nghe sâu ta luyện ở nhà, hóa ra lại là kỹ năng bán hàng ta dùng ngoài đời. Hành thâm không phải một mẹo. Nó là một tính cách được nuôi dưỡng mỗi ngày.
Nghĩ tới đây, tôi lại nhìn về bức ảnh Tháp Đại Nhạn. Huyền Trang đâu có “chạm mặt nước”. Ngài đi tới tận nơi khởi nguồn của kinh, học cho tới gốc, rồi về dịch cho tới chữ cuối cùng. Hành thâm, đúng nghĩa đen.
Bát Nhã – Ba La Mật Đa, trí tuệ mới là cây cầu đưa ta qua bờ
Bát Nhã nghĩa là sự thông tuệ, không phải khôn lỏi, mà là trí tuệ nhìn thấu bản chất. Ba La Mật Đa là con thuyền đưa người qua bờ.
Ở đây tôi thích một hình ảnh, chữ “Cầu”. Cầu vừa là cầu đạo — luôn giữ mình trong một cuộc hội thoại có ý nghĩa với cuộc đời, vừa là vượt qua. Cầu là thứ bắc qua sông. Và trí tuệ chính là cây cầu đưa mình từ nơi đang mắc kẹt sang nơi mình muốn đến. Không phải tiền bắc cây cầu ấy. Không phải may mắn. Là hiểu biết.
Điểm A đến điểm B, và những điểm B1, B2, B3 ở giữa chặng đường trường!
Trên trang giấy này, tôi vẽ một mũi tên. Điểm A là nơi tôi đang đứng. Điểm B là nơi tôi mơ ước tới — cứ tạm gọi A là Hà Nội, B là Paris cho dễ hình dung.
Nhưng mũi tên đó không đi thẳng một đường thuận lợi. Nó đi qua B1, B2, B3, những chặng nhỏ trung gian. Bạn có nhận thấy không, đây chính là bài học chống lại căn bệnh nóng vội của gần như tất cả chúng ta, ai cũng muốn nhảy một bước thật nhanh từ A đến B, và khi không nhảy được thì chán nản, bỏ cuộc.
Người chọn “đi đường trường” hiểu rằng con đường từ nơi mình đang đứng đến nơi mình mơ ước được lát bằng vô số chặng nhỏ. Cứ đi hết chặng này tới chặng khác, tự tại từng bước, thì Paris không còn là giấc mơ nữa.
Tôi nghĩ ngài Huyền Trang cũng chưa bao giờ thấy cả chặng đường mười bảy năm ngay từ đầu. Ngài chỉ thấy chặng kế tiếp, con đèo trước mặt, dòng sông sắp qua, ngôi làng sắp tới. Và cứ thế, ngài đi và về được tới Tháp Đại Nhạn.
Bạn muốn gì? Hãy viết ra 100 điều
Tôi và bạn cùng nhau làm một “bài tập” thật đơn giản nhé, hãy viết ra 100 điều mình thật sự mong muốn, ngay bây giờ!
Vì sao phải là 100? Vì 10 điều đầu ai cũng viết được: tiền, sức khỏe, nhà, xe. Nhưng để đi tới điều thứ 50, thứ 80, thứ 100, tôi buộc phải đào xuống tầng sâu nhất của lòng mình, nơi những khát khao thật sự trú ngụ mà thường ngày tôi không dám thừa nhận.
Điều lạ là, khi tôi làm bài tập này, càng viết, tôi càng thấy rõ điểm B của mình trông như thế nào, và tự nhiên các bước B1, B2, B3 cũng dần hiện ra. Danh sách 100 điều ước, hóa ra, chính là tấm bản đồ tôi tự vẽ cho đời mình.
Và sợi chỉ xuyên suốt, đi tới tận cùng bằng sự tử tế
Có một điều tôi ngẫm mãi sau buổi học ấy: bền bỉ và quyết tâm đến cùng thôi vẫn chưa đủ, nếu thiếu mất chữ tử tế. Người ta hay kể về ba kiểu ngọn nến — một ngọn giấu kỹ trong góc vì sợ gió thổi tắt nên chẳng bao giờ được cháy; một ngọn đốt cả hai đầu, rực rỡ rồi lụi tàn thật nhanh; và một ngọn được đặt ở nơi soi đường cho người khác. Không phải bạn có bao nhiêu sáp, mà là bạn để ngọn lửa của mình soi cho ai.
Tôi tin làm ăn tử tế cũng vậy. Hành thâm để hiểu khách hàng đến tận cùng, suy cho cùng, chính là một cách cho đi — cho sự thấu hiểu, cho một giải pháp thật, cho một mối quan hệ mình không nỡ làm hời hợt. Người thầy tôi theo học được cộng đồng trao danh hiệu “Người cho đi trọn đời”, và càng đi cùng thầy, tôi càng thấy rõ: những cơ nghiệp đứng vững lâu nhất thường được dựng bởi những người vừa bền bỉ, vừa kỷ luật, nhưng gốc rễ vẫn luôn là một tấm lòng tử tế.
Ba điều tôi học từ điểm dừng Tây An
- Biến hiểu biết thành thói quen. Một điều tốt đẹp chỉ đổi được con người mình khi nó được lặp lại đủ nhiều, bằng kế hoạch, bằng liệt kê, bằng sắp xếp, bằng lựa chọn, y như cách ta kiên nhẫn “dạy” một cỗ máy làm đúng. Một hành động lặp lại đủ lâu sẽ trở thành chính con người mình.
- Chuẩn bị kỹ, kỷ luật, luôn có mục tiêu ưu tiên. Mỗi cơ hội bất ngờ chỉ trở thành bài học tuyệt vời nếu mình đã sẵn sàng để đón nó. Cơ hội không gõ cửa hai lần với một người chưa chuẩn bị sẵn sàng.
- Hành thâm mỗi ngày. Chọn một khách hàng, một người thân, và lặn thật sâu để hiểu họ hơn hôm qua.
Điều đọng lại trong tôi sau điểm dừng chân này, chỉ gọn trong một câu:
Một câu nói có thể chứa đựng cả một kiếp người.
Một câu Tâm Kinh, hóa ra, có thể chứa đựng cả một triết lý kinh doanh, nếu mình chịu quán đủ sâu để thấy. Và một ngôi tháp cổ ở Tây An, hóa ra, có thể nhắc mình bài học mà mọi khóa học đắt tiền đôi khi chưa chạm tới “đi cho tới tận cùng, đừng bỏ cuộc ở khúc chạm mặt nước”.
Và bây giờ tôi lại tiếp tục cầm bút, viết xuống lại 100 điều mong muốn của mình lúc này.
Còn bạn — nếu phải viết ra ngay bây giờ, điều số 1 bạn thật sự muốn trong đời là gì? Để lại cho tôi một điều thôi ở phần bình luận, để tôi và bạn cùng bắt đầu hành trình từ A đến B với nhau nhé. 💛
Bài viết chia sẻ góc nhìn và trải nghiệm cá nhân trên hành trình học hỏi; không phải lời khuyên tôn giáo hay tài chính. “100 điều mong muốn” là một bài tập cá nhân để tự soi mình, không phải một cam kết hay bảo đảm kết quả nào.
Ảnh: Tháp Đại Nhạn (Đại Nhạn Tháp) trong khuôn viên chùa Đại Từ Ân, Tây An — nguồn Wikimedia Commons, giấy phép CC0 (phạm vi công cộng).
Tư liệu lịch sử về ngài Huyền Trang và Tháp Đại Nhạn tham khảo từ hồ sơ Bách khoa toàn thư (Giant Wild Goose Pagoda) và Bảo tàng Nghệ thuật châu Á (Asian Art Museum), đối chiếu năm 2026.
— Nguyễn Thị Việt Hà
Để lại một bình luận